काठमाडौ। माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE) को नतिजा सार्वजनिक भएसँगै लाखौँ विद्यार्थी र अभिभावकहरूमा एउटै अन्योल छाउने गर्छ— "अब के पढ्ने ?" बजारमा उपलब्ध थुप्रै शैक्षिक संकाय र फरक–फरक धारका कारण सही बाटो रोज्न कठिन हुने गरेको छ । विद्यार्थीको यही अलमललाई कम गर्न र विषयगत फाइदाहरू बुझ्न यो सामग्री सहयोगी हुन सक्छ ।
१. विज्ञान संकाय (Science)
अनुसन्धान, प्रविधि र नवप्रवर्तनमा रुचि हुनेहरूका लागि विज्ञान संकाय पहिलो रोजाइ बन्ने गरेको छ ।
-
फाइदाहरू: यो संकाय पढेपछि भविष्यमा डाक्टर, इन्जिनियर, वैज्ञानिक, वा पाइलट बन्ने बाटो खुल्छ । विज्ञान पढेका विद्यार्थीहरूलाई पछि व्यवस्थापन, मानविकी वा कानुन जस्ता अन्य जुनसुकै संकायमा जान पनि सजिलो हुन्छ । यसले विद्यार्थीमा तार्किक र विश्लेषणात्मक क्षमताको विकास गर्छ ।
२. व्यवस्थापन संकाय (Management)
उद्योग, व्यापार, बैंकिङ र उद्यमशीलतामा करियर बनाउन चाहनेहरूका लागि व्यवस्थापन संकाय उत्कृष्ट मानिन्छ ।
-
फाइदाहरू: बैंक, वित्तीय संस्था, कर्पोरेट हाउस र सरकारी निकायहरूमा यसको उच्च माग छ । सीए (CA), बीबीए (BBA), वा एमबीए (MBA) गरेर व्यवस्थापकीय पदमा पुग्न यो संकायले बलियो जग बसाल्छ । यसले नेतृत्व र सञ्चार सीपको विकास गर्नुका साथै आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्न (उद्यमी बन्न) मार्गप्रशस्त गर्छ ।
३. मानविकी र सामाजिक विज्ञान (Humanities)
कला, संस्कृति, समाज, साहित्य र सञ्चारमा रुचि राख्नेहरूका लागि यो संकाय उपयुक्त छ ।
-
फाइदाहरू: पत्रकारिता, समाजशास्त्र, मनोविज्ञान, र कूटनीति जस्ता क्षेत्रमा करियर बनाउन यो संकाय उत्कृष्ट छ । लोकसेवा परीक्षा उत्तीर्ण गरेर निजामती सेवामा प्रवेश गर्न चाहनेहरूका लागि पनि मानविकीले बलियो आधार दिन्छ ।
४. कानुन (Law)
न्याय क्षेत्र, वकालत र कानुनी परामर्शमा रुचि हुनेहरूका लागि माध्यमिक तहदेखि नै कानुन पढ्ने व्यवस्था छ ।
५. प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा (CTEVT)
अहिलेको बजारमा तत्काल रोजगारी दिलाउने माध्यम प्राविधिक शिक्षा बनेको छ । सिटिइभिटिअन्तर्गतका डिप्लोमा र प्रिटेक्निकल कोर्षहरू यसमा पर्छन् ।
-
फाइदाहरू: अनमी, एचए, सिभिल/इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ, वा कम्प्युटर प्रविधि पढेर विद्यार्थीहरू छोटो समयमै आत्मनिर्भर बन्न सक्छन् । स्वदेश तथा विदेशमा प्राविधिक जनशक्तिको माग उच्च रहेकाले यो संकाय 'पढ्दै कमाउँदै' गर्नेहरूका लागि बरदान साबित भएको छ ।
विज्ञको सुझाव: विषय रोज्दा जहिले पनि साथीभाइको लहलहैमा वा अभिभावकको दबाबमा पर्नु हुँदैन । विद्यार्थीले आफ्नो रुचि, क्षमता र आर्थिक अवस्थालाई ध्यानमा राखेर निर्णय लिनु बुद्धिमानी हुन्छ । प्रत्येक विषयको आफ्नै महत्त्व र दायरा हुने भएकाले मिहिनेत गरेर पढ्दा जुनसुकै क्षेत्रमा पनि सफल हुन सकिन्छ ।