काठमाडौं । नेपाली भान्छामा नियमित प्रयोग हुने फलफूल मध्यको एक केराको मूल्यमा पछिल्लो समय भारी वृद्धि भएको छ । राजधानी काठमाडौं लगायत देशका प्रमुख शहरहरूमा केराको मूल्यमा अप्रत्याशित वृद्धि भएपछि उपभोक्ताहरू मर्कामा परेका छन्। केही महिना अघिसम्म प्रतिदर्जन १०० देखि १२० रुपैयाँमा पाइने केराको मूल्य अहिले खुद्रा बजारमा २५० देखि ३०० रुपैयाँसम्म पुगेको छ ।

भारतीय केरा आयातमा प्रतिबन्ध नेपाल सरकारले केरामा लाग्ने ’ट्रपिकल रेस ४’ (त्च्४) नामक घातक फंगल रोगको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै भारतबाट हुने केरा आयातमा कडाइ गरेको छ। वनस्पति क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रले आयात अनुमति जारी गर्न रोकेपछि बजारमा आपूर्ति घटेको हो। अफ–सिजन (बेमौसमी समय) चैत र बैशाख महिना नेपालमा केरा उत्पादनका लागि अफ–सिजन मानिन्छ।

स्वदेशी उत्पादनले बजारको कुल मागलाई धान्न नसक्दा मूल्य बढ्न गएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।उत्पादनमा कमी र रोगको प्रकोप स्वदेशी उत्पादनमा पनि विभिन्न रोग र जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पादकत्व घटेको छ। चितवन, कैलाली र कञ्चनपुर जस्ता मुख्य उत्पादन क्षेत्रका किसानहरूले उचित प्रविधि र बिउको अभावमा उत्पादन वृद्धि गर्न सकेका छैनन्।

अवैध व्यापार र विचौलियाको प्रभाव आयातमा कडाइ गरिए पनि केही मात्रामा अवैध रूपमा भित्रिने केरा र बजारमा विचौलियाहरूको चलखेलका कारण पनि उपभोक्ताले चर्को मूल्य तिर्नुपरेको छ।

तथ्याङ्कमा केराको अवस्था विवरण तथ्याङ्क नेपालमा वार्षिक केरा उत्पादन करिब ३,८३,२८५ मेट्रिक टन खेती गरिने क्षेत्रफल करिब २३,४०४ हेक्टर मुख्य उत्पादन जिल्लाहरू चितवन, कैलाली, कञ्चनपुर, नवलपरासी खुद्रा मूल्य (हाल)रु. २५० – ३०० (प्रतिदर्जन) “स्वदेशी उत्पादनलाई प्रवद्र्धन गर्न आयातमा कडाइ गरिनु सकारात्मक भए पनि आन्तरिक उत्पादनले माग धान्न नसक्दा उपभोक्ताले महँगी खेप्नुपरेको छ।

 सरकारले किसानलाई सहुलियत र प्रविधि दिएर उत्पादन बढाउन जोड दिनुपर्छ।“— फलफूल व्यवसायी संघहालको अवस्था हेर्दा स्वदेशी केराको नयाँ उत्पादन बजारमा नआएसम्म मूल्यमा तत्काल गिरावट हुने सम्भावना न्यून देखिएको छ। सरकारले क्वारेन्टाइन जाँचलाई व्यवस्थित बनाउँदै सुरक्षित आयातको विकल्प खोज्नुपर्ने देखिन्छ।