काठमाडौं । पछिल्लो केही दिनयता देशभर तापक्रम तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। गर्मीका कारण डिहाइड्रसन (जलवियोजन), टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने र ’हिट स्ट्रोक’ जस्ता समस्याहरू देखिन थालेका छन्। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार खानपान र जीवनशैलीमा सामान्य सुधार गरेर गर्मीका नकारात्मक असरबाट बच्न सकिन्छ।

१. प्रशस्त पानी र तरल पदार्थको सेवन
गर्मीमा पसिनाका माध्यमबाट शरीरको पानी बाहिर जाने हुनाले शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्नु अनिवार्य छ।

दिनमा कम्तीमा ३ देखि ४ लिटर पानी पिउने।

काँक्रो, खरबुजा, र सुन्तला जस्ता पानीको मात्रा बढी भएका फलफूल खाने।

नरिबलको पानी, ताजा फलफूलको रस र घरमै बनाइएको मोहितो वा लस्सी पिउने।

२. खानपानमा सतर्कता
गर्मीमा पाचन प्रक्रिया केही सुस्त हुने भएकाले खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छः

बढी मसलेदार, चिल्लो र पिरो खानेकुरा कम गर्ने।

सकेसम्म ताजा र हल्का भोजन (सजिलै पच्ने) गर्ने।

बासी वा सडक किनारामा खुल्ला राखिएका खानेकुरा नखाने।

३. उचित पहिरन र बाह्य सुरक्षा
बाहिर निस्कँदा सूर्यको प्रत्यक्ष किरणबाट बच्नु आवश्यक छः

हल्का रंगको र सुतीको (ऋयततयल) खुकुलो लुगा लगाउने।

बाहिर निस्कँदा छाता, टोपी वा चश्माको प्रयोग गर्ने।

सनस्क्रिन क्रिमको प्रयोग गर्ने जसले छालालाई डढ्नबाट जोगाउँछ।

४. घरभित्रको वातावरण
दिउँसोको चर्को घाममा (विशेष गरी बिहान ११ देखि दिउँसो ४ बजेसम्म) अनावश्यक रूपमा बाहिर ननिस्कने।

घरका झ्यालहरूमा पर्दा लगाएर भित्रको वातावरण चिसो राख्ने।

सम्भव भएमा एअर कन्डिसनर वा कुलरको प्रयोग गर्ने, तर अचानक चिसोबाट तातोमा वा तातोबाट चिसोमा नजाने।

बालबालिका, वृद्धवृद्धा र गर्भवती महिलाहरू गर्मीको जोखिममा बढी हुने भएकाले उनीहरूको स्वास्थ्यमा विशेष निगरानी राख्नुपर्छ। यदि धेरै टाउको दुख्ने, ज्वरो आउने वा बेहोस हुने लक्षण देखिएमा तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न चिकित्सकहरूको सुझाव छ।

निष्कर्षः सचेत रहौं, स्वस्थ रहौं। गर्मीको समयमा शरीरको संकेतलाई बुझौं र पर्याप्त आराम गरौं।