काठमाडौं — पछिल्लो समय बदलिँदो जीवनशैली, प्रविधिको बढ्दो प्रयोग र अस्वस्थ खानपानका कारण मोटोपन जनस्वास्थ्यको प्रमुख चुनौती बन्दै गएको छ । शरीरको तौल आवश्यक भन्दा धेरै बढ्दै जाँदा यसले शारीरिक मात्र नभई मानसिक स्वास्थ्यमा पनि गम्भीर असर पु¥याउने स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् ।

यदि शरीरमा मोटोपन अत्यधिक रूपमा बढ्यो भने मानव शरीरले विभिन्न खतरनाक र दीर्घकालीन रोगहरूको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । अत्यधिक तौल बढ्दा देखिने प्रमुख स्वास्थ्य समस्याहरू यस प्रकार छन्ः

मुटुरोग र उच्च रक्तचाप ः मोटोपनले रगतमा खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढाउँछ, जसले गर्दा रक्तनलीहरू साँघुरो हुन पुग्छन् । यसले उच्च रक्तचाप, हृदयघात र स्ट्रोकको जोखिमलाई कैयौं गुणा बढाउँछ ।

टाइप–२ मधुमेह ः अत्यधिक बोसोका कारण शरीरले इन्सुलिनको सही उपयोग गर्न सक्दैन । परिणामस्वरुप, रगतमा चिनीको मात्रा अनियन्त्रित हुन गई व्यक्ति टाइप–२ मधुमेहको सिकार हुने सम्भावना अत्यन्त उच्च रहन्छ ।

श्वासप्रश्वास र निद्राको समस्या ः तौल धेरै बढ्दा फोक्सो र श्वासप्रश्वास नलीमा अतिरिक्त दबाब पर्छ। सुतेको बेला केही सेकेन्डका लागि श्वास रोकिने वा अत्यधिक घुर्ने समस्या (स्लिप एप्निया) मोटोपन भएका व्यक्तिहरूमा धेरै देखिन्छ, जसले ज्यानकै जोखिम निम्त्याउन सक्छ ।

हाडजोर्नी र मांसपेशीको समस्याः शरीरको अत्यधिक भार निरन्तर बोक्नुपर्दा घुँडा, कम्मर र मेरुदण्डमा गम्भीर असर पर्छ । यसले गर्दा ओस्टियोआर्थराइटिस (इकतभयबचतजचष्तष्क) जस्ता हाडजोर्नी खिइने र दुख्ने समस्याहरू कम उमेरमै देखा पर्छन् ।

कलेजोको रोगः मोटोपनले कलेजोमा बोसो जम्ने समस्या निम्त्याउँछ । मदिरा सेवन नगर्ने व्यक्तिहरूमा पनि यो समस्या देखिन सक्छ , जसले कालान्तरमा कलेजो ड्यामेज वा सिरोसिसको रूप लिन सक्छ ।

मानसिक स्वास्थ्यमा असरः अत्यधिक मोटोपनले व्यक्तिलाई शारीरिक रूपमा मात्र नभई मानसिक रूपमा पनि थकाउँछ । शारीरिक बनावटका कारण हुनसक्ने हिनताबोध र आत्मबलको कमीले गर्दा डिप्रेसन  र एन्जाइटी जस्ता मानसिक समस्याहरू बढ्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन् ।

क्यान्सरको जोखिमः विश्व स्वास्थ्य संगठन लगायतका अनुसन्धानहरूका अनुसार, अत्यधिक मोटोपनले स्तन, पाठेघर, पेट, र मिर्गौला लगायत विभिन्न १३ भन्दा बढी प्रकारका क्यान्सरहरूको जोखिम बढाउँछ ।

रोकथाम र समाधानतर्फ जोड

चिकित्सकहरूका अनुसार मोटोपनलाई समयमै नियन्त्रण गर्नु नै यी भयानक रोगहरूबाट बच्ने एकमात्र विकल्प हो । यसका लागि दैनिक जीवनशैलीमा परिवर्तन ल्याउनु जरुरी छ ।

दैनिक कम्तीमा ४५ मिनेट पसिना आउने गरी शारीरिक व्यायाम गर्ने, जंक फुड, प्रशोधित खानेकुरा र अत्यधिक गुलियो पेय पदार्थहरूबाट पूर्णतया बच्ने सल्लाह दिइएको छ। यसको सट्टा सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार जस्तैः हरियो सागसब्जी, फलफूल र फाइबरयुक्त खानेकुराहरूमा जोड दिनुपर्छ ।

मोटोपन केवल बाहिरी आवरण वा सौन्दर्यको विषय मात्र नभई प्रत्यक्ष रूपमा जीवन र मृत्युसँग जोडिएको गम्भीर स्वास्थ्य सङ्कट हो । तसर्थ, समयमै सचेत भई स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु नै आजको आवश्यकता बनेको छ ।