काठमाडौँ ।गर्मी र खडेरीपछि परेको पानीले प्रकृतिमा हरियाली र शीतलता त ल्याउँछ, तर यससँगै विभिन्न सरुवा रोगहरूको जोखिम पनि भित्र्याउँछ । वर्षाको समयमा पानीका मुहानहरू दूषित हुने, जताततै पानी जम्ने र सरसफाइमा कमी आउने भएकाले यो मौसममा बिरामी पर्ने सम्भावना उच्च हुन्छ । चिकित्सकहरूका अनुसार सामान्य सावधानी अपनाउन सके वर्षायाममा फैलिने ९० प्रतिशत रोगहरूबाट बच्न सकिन्छ ।
यो मौसममा मुख्यगरी दूषित पानी, खानपान र लामखुट्टेको टोकाइबाट रोगहरू सर्ने गर्दछन् । जस्तै हैजा, टाइफाइड, झाडापखाला, र जन्डिस (हेपाटाइटिस ’ए’ र ’इ’),लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने डेंगु, मलेरिया, र चिकनगुनिया, भाइरल ज्वरो, रुघाखोकी, आँखा पाक्ने रोग (कन्जक्टिभाइटिस), र छालाको एलर्जी ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार वर्षायाममा स्वस्थ रहन आफ्नो दैनिक बानी र खानपानमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ । रोगबाट बच्न निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छः

१. उमालेको वा फिल्टर गरेको पानी मात्र पिउने
वर्षाको समयमा खानेपानीको मुहानमा ढल वा फोहोर पानी मिसिने सम्भावना बढी हुन्छ । त्यसैले पानीलाई राम्रोसँग उमालेर वा क्लोरिन चक्की प्रयोग गरेर मात्र पिउनुपर्छ । बाहिरको खुला पानी पिउनबाट बच्नुपर्छ ।

२. खानपानमा विशेष सतर्कता
बासी, खुला र सडक किनारमा बेचिने खानेकुरा खानु हुँदैन । यतिबेला कीटाणुहरू चाँडै फस्टाउने भएकाले ताजा र तातो खाना मात्र खाने बानी बसाल्नुपर्छ । काँचो सलाद वा फलफूललाई राम्ररी पखालेर मात्र सेवन गर्नुपर्छ ।

३. लामखुट्टेको नियन्त्रण
घर वरिपरि पानी जम्न दिनु हुँदैन । पुराना टायर, गमला, खाली भाँडाकुँडामा जमेको पानी डेंगु फैलाउने लामखुट्टेको बासस्थान बन्न सक्छ । लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न झुलको प्रयोग गर्ने, पूरा बाहुला भएको कपडा लगाउने र लामखुट्टे धपाउने मलम (रिपेलेन्ट) प्रयोग गर्नुपर्छ ।

४. व्यक्तिगत र वातावरणीय सरसफाइ
शौचालयको प्रयोगपछि र खाना खानुअघि साबुनपानीले कम्तीमा २० सेकेन्डसम्म राम्ररी हात धुनुपर्छ । घर भित्र र बाहिरको वातावरण सधैँ सफा र सुख्खा राख्नुपर्छ ।

वर्षायाममा अस्पतालहरूमा झाडापखाला र डेंगुका बिरामीहरूको चाप निकै बढ्छ । यदि कसैलाई लगातार ज्वरो आउने, पेट दुख्ने, तारन्तार पातलो दिसा हुने वा बान्ता हुने जस्ता लक्षण देखिएमा घरेलु उपचारमा मात्र नअल्झिएर तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्छ ।

वर्षायाम आफैँमा रोगको कारक होइन, बरु यो समयमा हुने हाम्रो लापरवाहीले रोगलाई निम्त्याउने हो । “रोग लागेर उपचार गर्नुभन्दा रोग लाग्नै नदिनु उत्तम“ भन्ने उखानलाई आत्मसाथ गर्दै व्यक्तिगत सरसफाइ र खानपानमा सचेत रहने हो भने वर्षायामको आनन्द रोगमुक्त भएर लिन सकिन्छ ।