काठमाडौँ । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको बढ्दो विकाससँगै खेलकुद जगतमा पनि यसको प्रयोग तीव्र रूपमा भइरहेको छ। हालैका ठूला फुटबल प्रतियोगिताहरूमा विभिन्न एआई मोडेलहरूले विजेताको भविष्यवाणी गर्ने लहर नै चलेको छ। सन् २०२६ को फिफा विश्वकपको सेमिफाइनल खेलहरू चलिरहँदा विभिन्न ९ वटा प्रमुख एआई मोडेलहरूको प्रयोग गरेर सम्भावित विजेताको प्रक्षेपण गरिएको छ।

यस सन्दर्भमा आम फुटबल प्रशंसक र विश्लेषकहरूमाझ एउटै चासो छ— के एआईले गरेको यो अनुमान साँच्चै मिल्छ त?

स्पेनले फ्रान्सलाई सेमिफाइनलमा २–० ले हराएर फाइनल यात्रा तय गरिसकेको भए पनि बहुसंख्यक एआई मोडेलहरूले सुरुमा स्पेनलाई तेस्रो स्थानमा सीमित हुने प्रक्षेपण गरेका थिए, जसले एआईको अनुमानमा रहने त्रुटिलाई पनि उजागर गर्दछ।

विश्वभरका प्रमुख एआई मोडेलहरूलाई टोलीको इतिहास, हालको फर्म, खेलाडीको चोटपटक, र हेड–टु–हेड रेकर्डजस्ता डाटाहरू उपलब्ध गराएर विश्लेषण गर्दा एआई मोडेलहरू फ्रान्स र अर्जेन्टिनाको पक्षमा उभिएका छन्। ९ मध्ये ५ वटा एआई मोडेलहरूले फ्रान्सले विश्वकप जित्ने अनुमान गरेका छन् भने बाँकी ४ वटा मोडलले वर्तमान विजेता अर्जेन्टिनाको पक्षमा मत दिएका छन्।

के एआईको भविष्यवाणी १००% सही हुन्छ? विज्ञहरूका अनुसार, एआईले विगतको डाटा र गणितीय सम्भाव्यताका आधारमा विश्लेषण गर्छ। तर फुटबल जस्तो अनपेक्षित खेलमा एआईको अनुमान सधैँ सही हुन सक्दैन। 

एआईले पुराना खेलका नतिजा र तथ्याङ्कलाई बढी प्राथमिकता दिन्छ। तर मैदानमा हुने अप्रत्याशित खेलाडी परिवर्तन वा अन्तिम समयको रातो कार्ड जस्ता घटनालाई यसले पहिल्यै आकलन गर्न सक्दैन।फुटबल खेलहरूमा सामान्यतया एआईको समग्र सही नतिजा निकाल्ने दर ४८% देखि ७८% सम्म रहने गरेको खेल विश्लेषकहरूको तथ्याङ्कले देखाउँछ। एआईले घरेलु मैदानको फाइदा वा बलियो टोलीको जितको सम्भावना त मिलाउन सक्छ, तर खेल बराबरी हुने वा साना टोलीले गर्ने अप्रत्याशित उलटफेरलाई ठम्याउन एआई अझै संघर्षरत छ।

एआईले खेलको विश्लेषणलाई थप वैज्ञानिक र चाखलाग्दो त बनाएको छ, तर ९० मिनेटको खेल मैदानमा खेलाडीको मानसिक अवस्था, दर्शकको समर्थन, र खेलको रणनीतिक परिवर्तन जस्ता मानवीय पक्षहरू हाबी हुन्छन्। त्यसैले, एआईले एउटा गणितीय आधार प्रस्तुत गरे पनि विश्वकपको विजेता मैदानकै प्रदर्शनले तय गर्नेछ, कुनै सफ्टवेयरको कोडले होइन।