काठमाडौँ ।आधुनिक समाजमा मानिसहरू आफ्नो आर्थिक उन्नति र भविष्यको सुरक्षाका लागि दिनरात नभनी मिहिनेत गरिरहेका छन्। तर, जीवनको वास्तविक सन्तुष्टि र सामाजिक उत्तरदायित्व केवल पैसा कमाउनु र सञ्चित गर्नुमा मात्र सीमित छैन। पछिल्लो समय समाजशास्त्री, अर्थशास्त्री र मनोविद्हरूले हामीले कमाएको आम्दानीको निश्चित हिस्सा (दान वा परोपकार) समाजका लागि खर्चनुपर्ने विषयमा विशेष जोड दिँदै आएका छन्।

हामीले कमाएको केही प्रतिशत रकम दान गर्नु किन आवश्यक छ?

१. सामाजिक समानता र गरिबी निवारणमा योगदान
हाम्रो समाजमा अझै पनि ठूलो जनसङ्ख्या शिक्षा, स्वास्थ्य र आधारभूत आवश्यकताबाट वञ्चित छ। हामीले कमाएको सानो हिस्साले पनि कुनै असहाय बालबालिकाको शिक्षा वा बिरामीको उपचारमा ठूलो सहयोग पु¥याउन सक्छ। दानले धनी र गरिबबीचको खाडल कम गर्न प्रत्यक्ष भूमिका खेल्छ।

२. मानसिक शान्ति र आत्मसन्तुष्टि
विभिन्न मनोवैज्ञानिक अध्ययनहरूका अनुसार अरूलाई सहयोग गर्दा मानव मस्तिष्कमा ’डोपामाइन’ र ’अक्सिटोसिन’ जस्ता सकारात्मक हर्मोनहरू उत्सर्जन हुन्छन्। यसले तनाव कम गर्न र मनमा सच्चा शान्ति तथा सन्तुष्टि मिल्न मद्दत गर्छ। “लिनुमा भन्दा दिनुमा बढी खुसी हुन्छ“ भन्ने भनाइ यसैमा आधारित छ।

३. सामाजिक उत्तरदायित्व र कृतज्ञताको भाव
हामीले गर्ने कमाइमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा समाजको पनि योगदान रहेको हुन्छ। आफूले कमाएको रकमको केही भाग समाजलाई नै फर्काउनु  एक जिम्मेवार नागरिकको कर्तव्य हो। यसले मानिसमा दया, करुणा र कृतज्ञताको भावना जागृत गराउँछ।

४. भावी पुस्ताका लागि सकारात्मक प्रेरणा
जब परिवारका वयस्क सदस्यहरूले आफ्नो आम्दानीबाट नियमित दान गर्ने संस्कार बसाल्छन्, त्यसले बालबालिकामा पनि सानैदेखि परोपकारी बन्ने र अरूको दुःख बुझ्ने संस्कारको विकास गराउँछ। यसले भविष्यमा एक संवेदनशील र सभ्य समाजको निर्माण गर्छ।

यद्यपी, दान गर्नका लागि धनी नै हुनुपर्छ भन्ने छैन। आफ्नो क्षमता अनुसार कमाएको १ प्रतिशत देखि १० प्रतिशत सम्म रकम नियमित रूपमा सामाजिक कार्य, शिक्षा, स्वास्थ्य वा अशक्तहरूको सहयोगमा लगाउन सकिन्छ। सानो सहयोगले कसैको जिन्दगीमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ भने हामीलाई पनि जीवनको वास्तविक अर्थ बुझ्न मद्दत गर्छ।