काठमाडौँ । नेपालमा बुधबार आएको विनाशकारी बाढीको कारणबारे नयाँ तथ्य सार्वजनिक भएको छ ।

प्रारम्भमा बाढी आउनुअघि महसुस गरिएको भूकम्पीय गतिविधिलाई ४.४ म्याग्निच्युडको भूकम्प भनिए पनि अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण, यूएसजीएस को पछिल्लो विश्लेषणले उक्त घटना भूकम्प नभई ग्लेसियर ढल्ने र त्यसबाट मलबे बग्ने क्रममा उत्पन्न भएको भूकम्पजस्तो कम्पन हुन सक्ने देखाएको छ ।

यूएसजीएसले आसपासका भूकम्प मापन केन्द्रबाट प्राप्त तथ्यांक, लामो अवधिका भूकम्पीय तरंग र स्याटेलाइट तस्बिरको थप विश्लेषणपछि यस्तो निष्कर्ष निकालेको हो । संस्थाले यस घटनाको अनुमानित तीव्रता पनि यसअघि बताइएको ४.४ बाट बढाएर ५.२ म्याग्निच्युड बनाएको छ । यूएसजीएसका अनुसार सुरुमा घटनालाई ४.४ म्याग्निच्युडको भूकम्पका रूपमा वर्गीकरण गरिएको थियो । तर थप अध्ययन गर्दा उक्त कम्पन ग्लेसियर ढलेर मलबेसहित ठुलो मात्रामा तलतिर बगेका कारण उत्पन्न भएको देखिएको हो ।

ग्लेसियर ढल्दा आएको हुन सक्छ बाढी

क्यानडाको क्यालगरी विश्वविद्यालयका भू–आकृति विज्ञानका एसोसिएट प्रोफेसर ड्यानियल सुगरले पनि बाढीको सम्भावित कारण ग्लेसियर ढल्नु रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार करिब ५,२०० मिटर उचाइको चट्टानी क्षेत्रबाट ग्लेसियरको ठुलो भाग तल खसेको हुन सक्छ । सुगरले विपद् आउनुभन्दा एक दिनअघिका र त्यसपछिका स्याटेलाइट तस्बिर तुलना गरेका थिए । उनका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा आसपासका ग्लेसियरले ठुलो मात्रामा हिउँ गुमाएको देखिन्छ ।

उनको अनुमानमा तापक्रम बढेर हिउँ पग्लिँदा ग्लेसियरभित्र ठुलो मात्रामा पानी प्रवेश गरेको हुन सक्छ । त्यो पानी ग्लेसियरको तल्लो भागसम्म पुगेर सतहलाई चिप्लो बनाएपछि ग्लेसियर अस्थिर भई अचानक ढलेको हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।

त्यस क्रममा ठुलो परिमाणमा हिउँ, बरफ, चट्टान र माटो तलतिर बग्दा नदीमा आकस्मिक बाढी आएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।